← Барлык мәкаләләр

11.10.2016

Азрак

Power Mac санакларының берсе турында сөйләгәндә Айв болай дигән: «Без ансыз да яшәп була торган бөтен нәрсәдән котылырга теләдек. Моның өчен дизайнерлар, уйлап табучылар, инженерлар һәм җитештерүчеләр арасында тулысынча аңлашу кирәк иде. Без кабат-кабат башлангыч ноктага әйләнеп кайттык. Бу өлеш кирәкме? Ул калган дүрт өлешнең эшен башкара аламы?» Уолтер Айзексон, «Стив Джобс. Биография»

Бу өзек миңа фикерне тулы бирүе белән ошый. Биредә проектта катнашучыларның үзара аңлашуы турында да, продукт бөтенрәк, ә аның белән эшләү гади һәм аңлаешлы булсын өчен артык нәрсәләрдән котылу турында да сүз бара. Командада аңлашу булса, функцияләрдән чыгып фикер йөртү артык нәрсәләрдән арынуны җиңеләйтә.

Функцияләргә күчкәнче, башта аңлап карыйк: ансыз да эшне алып барып була торган артык әйберләрне ни өчен алып ташларга? Бер деталь берьюлы ике эш башкарып, соңыннан ике аерым өлешкә бүленгән мисал китерәм. Мәскәү метросы вагоннарында һәлакәт вакытында ишекләрне кул белән ачу тоткычы бар. Беренче вариантта «Выключение дверей» язуы тоткычның үзенә төшерелгән, шуңа ул бөтен булып күренә.

Икенче вариантта тоткычның формасы үзгәргән һәм аның янына дүрт детальдән торган табличка беркетергә туры килгән: кәгазь, пластик табличка һәм ике шөреп. Ансыз да эшләп булган һәр нәрсәдән котылыр өчен Джони Айвны чакырасы килә.

Тоткычның формасын нигә үзгәртергә кирәк булган соң? Бәлки, кемдер аны кулга җайлырак, эргономикрак итәргә теләгәндер. Әйтик, шулай. Әмма ни өчен? Ишекләрне ачу өчен тоткычны куллану, һәм уңайлырак форма чыннан да файда итү очраклары еш буламы? Тормыш тәҗрибәсе бик сирәк булуын күрсәтә. Тоткычны уңайлырак итеп, авторлар аның бөтенлеген киметкән. Бүген Мәскәү метросында «Выключение дверей» табличкасының дистәләгән төрен очратырга була.

Тоткыч бөтенлеген югалткан, чөнки ансыз да эшләп була торган күп өстәмә детальләр барлыкка килгән. Язуны тоткычтан аерып, яңа форма авторлары теләсә кайсы техник үз зәвыгына туры китереп табличка ясый алырлык шарт тудырган. Нәкъ шул вакытта продукт бөтенлеген, ә авторлар контрольне югалта. Продуктта детальләр азрак булган саен, продуктны контрольдә тоту җиңелрәк.

Ни өчен функцияләрдән чыгып уйлау мөһим

Артык нәрсәләрдән арыну күзлегеннән, функция — системаның бер өлеше чишә торган бурыч. Функцияләрдән чыгып уйлау — бурычлар белән фикер йөртү ул. Ишек мисалында тоткычның эше — ишекне ачу. Язуның эше — тоткычның ни өчен кирәклеген аңлату. Беренче фотода ике функция бер тоткычта: ишек ачу һәм бурычны аңлату. Икенчесендә тоткыч һәм табличка үз эшләрен аерым башкара. Функцияләрдән чыгып уйлаганда, продукттагы өлешләр нинди бурычлар чишә икәне ачык була. Моны аңлагач, кирәкмәгән әйберләрдән котылу җиңеләя.

Сораулар

Функцияләрдән чыгып уйларга сораулар ярдәм итә. Сорау биреп, дизайнер продуктның бер өлеше нинди бурыч чишә һәм гомумән кирәкме дип уйлый. Беренче сорау болай яңгырый ала: «Бу өлеш нинди функция башкара?» Аннары: «Бу өлеш гомумән кирәкме?» Кирәк булса: «Бу функцияне башка өлеш башкара аламы?» Мәкалә башындагы өзектә дә шулай. Сораулар котылып була торган өлешләрне табу коралына әйләнә. Эзлеклелек: прототип — сораулар — прототип — сораулар... Артык берни дә калмаганчы.

Тагын мисаллар

2014 елда Yota Devices икенче буын YotaPhone 2 телефонын чыгарды. Аның үзенчәлекләренең берсе — nanoSIM урыны белән тавыш көйләү төймәсенең бер детальдә булуы. Гадәти төймә ике функция башкара: тавышны көйли һәм SIM-карта өчен урын булып тора.

Озон интернет-кибетендә интерфейслар проектлаганда, бәя кертү өчен ике кырны нигә берләштермәскә дип уйладым. Шул ук вакытта күбрәк тычкан белән эшләүчеләрне дә онытмаска кирәк иде. Җыйнак диапазон сайлагычы килеп чыкты.

Озондагы тагын бер проектта заказ бирү пунктлары картасын проектларга кирәк иде. Интерфейс сул якта картадан кулдан эзләүне, уң якта форма аша эзләүне (исемлек, метро, урам һәм исем буенча) берләштерә. Бер интерфейсны ике бәйсез өлешкә — картадан һәм исемлектән эзләүгә — бүләргә кирәкми. Өстәвенә, сул як ике эш башкара: ул заказ бирү пунктлары исемлеге дә, аерым пункт карточкасы да.

Йомгак

Функцияләрдән чыгып уйлау — корал, ә аны куллану бурычка бәйле. Коралны корал өчен генә кулланмагыз.